Coaster Engineering: Pneumatische lancering

In dit artikel:

De Amerikaanse fabrikant S&S introduceerde in 2001 een lanceerachtbaan die gebruikmaakt van samengedrukte lucht — een techniek afgeleid van hun Space Shot-vrijvaltorens. In plaats van hydraulische olie, zoals bij Intamin-lanceringen, drijft perslucht hier een zuiger aan die via kabel en catch car de trein in één keer krachtig vooruit trekt. S&S bouwt nog steeds dit type Air Launch Coasters, die tot de felste lanceringen ter wereld behoren.

Werking in hoofdlijnen: onder de lanceerstrook ligt een lange, cilindervormige luchttank die door een zuiger in twee kamers wordt verdeeld; aan die zuiger zit de lanceerkabel vast. Een grote compressor vult een persluchttank die via kleppen de cilinder voedt. Bij de start wordt een haak op de catch car verbonden met een uitsteeksel (launch dog) op de neus van de trein. Het openen van de klep laat hoge druk op de zuiger werken, waardoor de catch car en dus de trein met enorme kracht naar voren worden getrokken. Zodra de druk aan beide kanten van de zuiger gelijk is en de trein zijn topsnelheid heeft, maakt deze los en vervolgt de rit zelfstandig; de catch car wordt automatisch afgeremd en teruggezet voor de volgende lancering.

Voordelen: pneumatische lanceringen leveren uitzonderlijk hoge acceleraties. Vijf van de top tien achtbanen met de grootste versnelling zijn S&S Air Launches. Do-Dodonpa (Fuji‑Q Highland) staat op de eerste plaats — 0–180 km/h in 1,56 seconden — en ook Maxx Force (Six Flags Great America) en voormalige exemplaren als HyperSonic XLC en Ring Racer noteerden zeer hoge G‑waarden.

Nadelen: de opbouw vergt veel fysieke ruimte omdat de lange cilinder onder de volledige lanceerstrook moet liggen, en er is een apart gebouw nodig voor compressor, persluchttank en voeding — een groter ruimtebeslag dan bij LSM-lanceringen. Daarnaast veroorzaakt het ontsnappen van perslucht bij de release aanzienlijk geluid, wat in sommige parken een nadeel kan zijn.

Voorbeelden en status: de techniek debuteerde op HyperSonic XLC (Kings Dominion, 2001–2007). De meest bekende en nog actieve toepassing is Do‑Dodonpa in Japan. Recente S&S‑projecten met pneumatische lanceringen zijn onder meer Maxx Force, Bullet Coaster (Happy Valley Shenzhen) en OCT Thrust SSC1000 (Happy Valley Wuhan). Hoewel twee andere pneumatische banen ooit bestonden, zijn die niet meer operationeel.

Kortom: de pneumatische Air Launch van S&S biedt een compacte, extreem snelle lanceerervaring met grote G‑krachten, maar vraagt aanzienlijke technische en ruimtelijke middelen en brengt extra lawaai met zich mee.