Coaster Engineering: Vliegwiellancering

In dit artikel:

Anton Schwarzkopf introduceerde eind jaren zeventig de vliegwiellancering op zijn Shuttle Loop-achtbanen; zijn patent dateert uit 1979. Het systeem gebruikt een zwaar, snel draaiend vliegwiel als energieopslag: een externe motor voedt het vliegwiel, dat rotatie-energie accumuleert en die bij de lancering via een kabel en een catch car aan de trein overdraagt.

Op de baan sluit de catch car zich achteraan aan de trein en trekt deze voort. In de machinekamer zit de aandrijving: een 206 kW-motor bij circa 2.900 RPM, een slipping clutch die het grote vliegwiel van ongeveer 7,6 ton opbouwt tot circa 1.044 RPM, en een planetair tandwielstel dat het toerental verlaagt met een 4:1-verhouding. Een laatste koppeling verbindt tijdens de start het kabelwiel met de lanceerkabel; na de lancering wordt die koppeling ontkoppeld en remt het systeem af. De lancering levert ongeveer 24 m/s (ongeveer 86 km/h) in 4,5 seconden. Na een start zakt het vliegwiel tot circa 872 RPM; een kleine motor zet de catch car terug en het vliegwiel wordt opnieuw op snelheid gebracht voordat de volgende rit kan vertrekken.

Voordelen van deze methode zijn vooral dat de netaansluiting weinig piekvermogen hoeft te leveren: de motor voedt het vliegwiel constant, waardoor dure elektrische infrastructuur vaak overbodig is. Daarnaast is het concept relatief eenvoudig en opgebouwd uit standaard mechanische componenten. Nadelen zijn het beperkte prestatiepotentieel — het systeem is niet makkelijk schaalbaar naar veel hogere snelheden of krachten — en de mechanische complexiteit met veel bewegende onderdelen, wat onderhoudsintensief is en meer storingspunten oplevert. Daarom zijn vliegwiellanceringen tegenwoordig meestal terug te vinden op kleinere of familieachtbanen, terwijl moderne high-performance banen vaker LSM- of LIM-systemen gebruiken.

Historische en actuele voorbeelden: Schwarzkopf’s Shuttle Loop (eerste generatie 1978) en de Sirocco/Turbine in Walibi Belgium (1982), die in 2013 werd omgebouwd naar een LIM-lancering; Zamperla bracht in 2008 de Moto Coaster met een vergelijkbaar vliegwielsysteem uit (onder meer MotoGee in Särkänniemi), en Golden Horse heeft sinds 2012 ook een Moto Coaster in zijn aanbod. Ondanks zijn afgenomen populariteit blijft de vliegwiellancering een belangrijke stap in de evolutie van lanceertechnieken binnen de achtbaanindustrie.