Krachtigste lanceer techniek op rollercoasters met uitsterven bedreigd
In dit artikel:
Pneumatische lancering — het gebruik van gecomprimeerde lucht om een achtbaantrein in enkele seconden tot hoge snelheid te brengen — is historisch de krachtigste maar ook zeldzaamste lanceertechniek in de achtbaanwereld. De methode is vooral verbonden met de Amerikaanse fabrikant S&S Worldwide; van de twaalf ooit gebouwde banen waren er negen rechtstreeks door S&S, en een tiende kreeg later door hen een pneumatische startinstallatie.
De techniek leverde enkele van de scherpste acceleraties ooit op. In 2001 brak Dodonpa in Fuji-Q Highland (Japan) het snelheidsrecord en werd later opgevoerd tot 180 km/u; vergelijkbare topprestaties werden bereikt door Maxx Force (Six Flags Great America), HyperSonic XLC (Kings Dominion) en Ring Racer (Nürburgring). Do‑Dodonpa accelereerde bijvoorbeeld in 1,56 seconden tot 180 km/u (gemiddelde versnelling ~32,05 m/s²), wat neerkomt op ongeveer 0,87 seconden voor 0–100 km/u — veel sneller dan hydraulische voorbeelden zoals Stealth (Thorpe Park), die 0–100 km/u in circa 1,48 seconden haalt.
Toch wentelt de kracht van gecomprimeerde lucht zich tegen de techniek: installaties vragen intensief onderhoud en blijken gevoelig voor storingen, waardoor veel banen een kort leven kennen. Van de twaalf pneumatisch gelanceerde achtbanen zijn er in de loop der jaren veel gesloten: HyperSonic XLC sloot al in 2007, Do‑Dodonpa en Ring Racer verdwenen eveneens, en recent zijn vijf banen in China buiten gebruik geraakt — onder andere Shooting Roller Coaster (Sun Tzu Cultural Park, gesloten 1 aug 2022) en drie attracties in verschillende Happy Valley-parken die op 28 okt 2023 stopten na een incident. Eén complete bouw (Air Launch Coaster in Colorful World) werd nooit geopend.
Als gevolg daarvan resteren nog maar twee originele, operationele pneumatische lanceringen: Powder Keg: A Blast in the Wilderness (Silver Dollar City), een voormalige waterattractie die S&S in 2003 ombouwde tot pneumatisch gelanceerde coaster, en Maxx Force (geopend 2019), momenteel de snelst accelereerde achtbaan ter wereld en de vierde snelste ooit. Andere lanceertechnieken — hydraulisch en elektromotorisch (LSM/LSM/linear motoren) — namen de rol deels over, waarbij hydraulische lanceringen ook minder vaak nieuw gebouwd worden.
Bronnen tonen dat de pneumatische lancering technisch indrukwekkend maar praktisch kwetsbaar is; liefhebbers die de ultieme kick zoeken, moeten nu vooral in de Verenigde Staten wezen. Voor wie dieper wil graven biedt de RCDB verdere details per baan.