Stille wijziging: geen cultuurhistorische status meer voor Sprookjesbos Efteling

In dit artikel:

De provincie Noord‑Brabant heeft in de 2025‑herziening van de Cultuurhistorische Waardenkaart het Sprookjesbos van de Efteling niet langer als cultuurhistorisch waardevol gebied aangeduid. Eerder stond het hele bos met een rode contour op de kaart, net als het Carrouselpaleis, restaurant Het Witte Paard en het oude deel van het Anton Pieckplein; die markering is nu verdwenen. De aangrenzende Loonse en Drunense Duinen behouden wel hun status.

In het bestemmingsplan van 2013 kreeg het Sprookjesbos nog een hoge historisch‑stedenbouwkundige waardering, gebaseerd op criteria als ouderdom, schoonheid en cultuurhistorische betekenis. Het bos opende in 1952 met tien sprookjes, ontworpen door Anton Pieck en technisch uitgewerkt door Peter Reijnders. Ook het park zelf werd eerder genoemd als onderdeel van het cultuurhistorische landschap van de Loonse en Drunense Duinen.

Wanneer de provinciale aanduiding precies is geschrapt is onduidelijk. De wijziging valt op omdat de Efteling en de gemeente Loon op Zand dit jaar juist een erfgoedconvenant sloten om gezamenlijk behoud en ontwikkeling van erfgoed te bevorderen; Efteling‑directeur Fons Jurgens noemde het park toen "levend erfgoed". De waardenkaart geeft zwar geen juridische bescherming, maar werkt wel als beleidsmatige onderlegger en signaal voor ruimtelijke plannen; verdwijnen van een aanduiding kan dus leiden tot minder beleidsmatige aandacht voor cultuurhistorische waarden. Formele monumentbescherming ontbreekt momenteel: binnen de Efteling zijn geen rijks- of gemeentelijke monumenten of beschermde gezichten.

Daarnaast is er de praktijk dat historische elementen in de Efteling soms zijn afgebroken en opnieuw opgebouwd of definitief verdwenen—voorbeelden zijn oudere sprookjesgebouwen en de binnenkort te slopen Chinese Nachtegaal (1999), die niet terugkeert—wat de discussie over behoud van erfgoed extra scherp zet.